عباس قديانى

759

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

توابع تنكابن متولد شد . در دوازده‌سالگى به تهران آمد و با درجهء سرهنگى وارد خدمت نظام شد و مأمور حفاظت يكى از دروازه‌هاى تهران گرديد . در سال 1298 ه . ق . به درجه سرتيپى رسيد و به سردار اكرم ملقب گرديد و به حكومت رشت و تنكابن رسيد ، ولى اين مأموريت كوتاه بود و به تهران فرا خوانده شد و مأمور دفع فتنه تركمنهايى گرديد كه به مرزهاى استرآباد حمله مىكردند و زنان و دختران را به اسارت به روسيه مىبردند . محمد ولى خان در اين مأموريت از خود رشادت زيادى نشان داد و از طرف ناصر الدين شاه لقب نصر السلطنه گرفت و در سال 1302 ه . ق . به حكومت استرآباد منصوب گرديد . چندى بعد ضرابخانه را به مدت يك سال اجاره كرد ، اما متهم به تقلب در ضرب سكه‌ها شد و به همين دليل ضرابخانه را از او گرفتند . از اين پس خانه‌نشين شد و به امور شخصى پرداخت تا اينكه در سال 1311 ه . ق . وزير خزانه و گمرك شد و اين سمت را تا سال 1315 ه . ق . حفظ كرد . محمد ولى خان در زمان سلطنت مظفر الدين شاه مأمور حكومت گيلان شد و مدت چهار سال حاكم آنجا بود . در سال 1321 ه . ق . به تهران احضار شد و يك سال بعد به حكومت آذربايجان برگزيده شد . در سفر سوم مظفر الدين شاه به فرنگ ، عين الدوله او را به وزارت پست و تلگراف و اميرى توپخانه و فرماندهى فوجهاى قزوين ، گيلان و مازندران برگزيد و مأمور حفظ پايتخت نمود . در جريان مشروطه به اقداماتى بر ضدّ مشروطه‌خواهان دست زد . در زمان سلطنت محمد على شاه كه مأمور حكومت گيلان شد ، در آن خطه هم عليه مشروطه‌خواهان اقداماتى نمود . پس از به توپ بستن مجلس و تعطيلى مشروطيت ، آزاديخواهان تبريز دست به فعاليتهاى شديدى عليه شاه زدند و وى عين الدوله را به عنوان حكومت و محمد ولى خان را به عنوان فرماندهى كل قشون آذربايجان برگزيد و مأمور سركوب انقلابيون تبريز كرد كه در مأموريت خود موفق نشد . محمد ولى خان در مأموريت تبريز متوجه قدرت انقلابيون شد و به آن سو گرايش يافت و از سمت خود در آذربايجان استعفا داد و شاه هم استعفاى او را پذيرفت و او را به تهران احضار كرد . محمد ولى خان به تهران نيامد و راهى تنكابن شد و بنابر تقاضاى مجاهدين ، رهبرى انقلابيون شمال را به دست گرفت و بعد از مدتى با نيروهاى تحت فرماندهى خود ، همزمان با نيروهاى بختيارى ، وارد تهران شد و اسباب خلع محمد على شاه را از سلطنت فراهم آورد . مدتى كه از فتح تهران گذشت ، محمد ولى خان مأمور تشكيل كابينه شد و كابينهء خود را در تاريخ 9 مهرماه 1288 تشكيل داد و مسئوليت وزارت جنگ را خود برعهده گرفت ، اما اين كابينه از طرف مجلس استيضاح شد و او بعد به وكالت مجلس انتخاب گرديد . در سال 1329 ه . ق . مجددا به رياست وزرايى رسيد . در همين زمان مجلس شوراى ملى اختياراتى به مورگان شوستر آمريكايى براى اصلاح ماليه داد كه مورد موافقت محمد ولى خان نبود و او هم با تعرض مجلس را ترك گفت و درصدد استعفا برآمد ، اما ناصر الملك به وى قبولاند كه كابينه را ترميم كرده به كار ادامه دهد . پس از استعفا از رياست وزرايى ، در سال 1330 ه . ق . مأمور حكومت آذربايجان شد . در سال 1333 ه . ق . براى دوره سوم از زنجان به نمايندگى مجلس انتخاب شد ، اما به مجلس نرفت و مسئوليت وزارت جنگ كابينه مستوفى الممالك را بر عهده گرفت و اين سمت را در كابينه فرمانفرما هم